Lễ hội yến sào Khánh Hòa: Ý nghĩa lịch sử và những trải nghiệm thú vị

Khi nhắc đến Khánh Hòa, người ta thường nghĩ ngay đến những danh lam thắng cảnh, những bãi biển đẹp thơ mộng và không thể không nhắc đến yến sào, đặc sản nổi tiếng của nơi đây. Hằng năm, lễ hội yến sào Khánh Hòa là một trong những lễ hội được tổ chức lớn nhất tại Nha Trang. Hãy cùng Lifenest đi tìm hiểu cụ thể ý nghĩa và nguồn gốc của lễ hội này qua bài viết dưới đây nhé. 

Nguồn gốc lịch sử lễ hội yến sào Khánh Hòa

Từ xa xưa, yến sào được biết đến là món ăn vô cùng đặc biệt, thường chỉ sử dụng ở trong cung đình, phủ chúa. Đây là món ăn được mệnh danh là “nhất phẩm bát trân”, nghĩa là một trong những 8 loại thức ăn quý chỉ dành cho các bậc đế vương. Được các danh y trong cung đình sử dụng để bồi bổ sức khỏe, tăng cường sinh lực,… cho vua chúa. 

le hoi yen sao
Yến sào được mệnh danh là “nhất phẩm bát trân” – là một trong tám món ăn quý dành cho bậc đế vương 

Người xưa còn tin rằng, yến sào là món ăn có khả năng “cải lão hoàn đồng”, có thể giúp con người sống lâu hơn, người bệnh đang mệt mỏi có thể phục hồi sức khỏe nhanh chóng. Tổ yến được xem là sơn hào hải vị được sử dụng trong các yến tiệc cung đình bởi chúng có độ quý hiếm và bổ dưỡng đứng đầu. Vì vậy, có thể thấy nghề khai thác tổ yến là một nghề lâu đời, đã xuất hiện từ hàng ngàn năm trước, mang đến giá trị lớn lao cho sức khỏe con người, tuy nhiên cũng vô cùng nguy hiểm khi chúng cực kỳ khó khai thác. 

Chim yến là loại chim được phân bố ở vùng Đông Nam Á, trong đó, Aerodramus fuciphagus germani được phân bố chủ yếu ở miền Trung và miền Nam Việt Nam. Chúng chủ yếu tập trung làm tổ ở các hang, vách ở vùng đảo. Quần thể chim yến tự nhiên phân bố đều ở Quảng Bình đến Phú Quốc trong đó, Khánh Hòa là tỉnh có số lượng quần thể chim yến lớn nhất cả nước. Trung bình mỗi năm nơi đây có thể khai thác trên 3.300kg tổ yến/năm. 

Trong tài liệu lịch sử tại Khánh Hòa có ghi lại, vào năm 1328 trong một chuyến công cán Phương Nam Đề đốc thủy quân nhà Trần Lê Văn Đạt cùng với đoàn quân bị bão lớn đánh dạt thuyền vào đảo Hòn Tre. Lúc này, khi lương thực đã cạn kiệt ông cho quân lính đi tìm kiếm lương thực quanh đảo. Tình cờ phát hiện ra đảo yến ở vùng biển đảo Bình Khang thuộc tỉnh Khánh Hòa ngày nay. 

Với sự hiểu biết và tầm nhìn chiến lược, ông nhận định đây là một nguồn tài nguyên vô cùng quý báu. Do đó, ông đã cho các đội thủy quân tổ chức bảo vệ, khai thác và phát triển đảo yến. Từ đây, nghề yến sào nước ta ra đời, Đề đốc Thủy Quân Lê Văn Đạt được người đời sau suy tôn là Thủy tổ nghề yến sào Việt Nam. 

le hoi yen sao 2
Người dân nơi đây lập đền thờ để tưởng nhớ công ơn của Thủy Tổ, Thánh Mẫu và những bậc tiền nhân có công lớn trong việc tạo ra nghề yến sào

Tiếp nối, kế nghiệp Thủy tổ nghề yến sào là An phủ sứ Bình Khang Lê Văn Quang (hậu duệ đời thứ 21 của Thủy tổ Lê Văn Đạt) và con gái bà là Lê Thị Huyền Trâm. Dưới thời Tây Sơn, bà Lê Thị Huyền Trâm được giao chỉ huy đội thủy quân tại Dinh Bình Khang, bên cạnh đó, bà còn là tổng quản của quần đảo Hòn Tre và các đảo yến. Tại đây, bà đã cho khai thác, xuất khẩu tổ yến để tạo ra nguồn lực tài chính cho nhà Tây Sơn. 

Xem thêm : Giải mã “từ sào trong Yến sào có nghĩa là gì”

Ngày mùng 10 tháng 5 năm Kỷ Sửu 1793, trong một cuộc chiến bảo vệ chủ quyền biển đảo của tổ quốc. Đại đô đốc Lê Thị Huyền Trâm cùng An Phủ Sứ Bình Khang Lê Văn Quang đã anh dũng hy sinh. Để tưởng nhớ công ơn của bà, người ta đã suy tôn đại đô đốc Lê Thị Huyền Trâm lên làm Bảo Yến đảo chủ Thánh Mẫu và lập đền thờ ngay trên các đảo yến. 

Từ đó, ngày 10/5 hàng năm được người dân địa phương lấy làm ngày cúng giỗ Thánh Mẫu Lê Thị Huyền Trâm và tướng sĩ Tây Sơn. Lễ hội Yến sào Khánh Hòa được tổ chức tại đền thờ Tổ nghề yến trên đảo yến Hòn Nội để ghi nhớ công lao của những tiền bối của nghề yến sào. 

Có gì tại lễ hội yến sào?

Trong lễ hội yến sào Khánh Hòa, du khách sẽ có dịp trải nghiệm trên những chiếc tàu du lịch để di chuyển ra các đảo yến và tận mắt nhìn thấy “những cơ ngơi” mà loài chim này xây dựng tại các hang đảo. Ngoài ra, du khách còn được tham dự các nghi lễ mà những người dân trên đảo tiến hành một cách bài bản để tưởng nhớ công lao của các bậc tiền bối. 

Lễ hội Yến sào Khánh Hòa hàng năm không chỉ là dịp để người đời sau tri ân, ghi nhớ công ơn của các bậc tiền nhân mà còn là dịp nhìn lại một chặng đường xây dựng và phát triển của nghề làm tổ yến. Lễ hội yến sào Khánh Hòa được tiến hành gồm hai phần là: Phần lễ và phần hội

Phần lễ 

le hoi yen sao 3
Lễ hội yến sào Khánh Hòa được tổ chức vào ngành mùng 10 tháng 5 hàng năm – đây là một trong những lễ hội lớn nhất tại Nha Trang mà du khách không nên bỏ qua

Vào ngày mùng 10 tháng 5 hàng năm, từ sáng sớm những người hậu duệ họ Lê đã có mặt đông đủ. Đặc biệt là những người già có uy tín và kinh nghiệm nhiều năm cùng với chính quyền địa phương sẽ đến đảo Hòn Nội để tiến hành nghi lễ dâng hương lên Thủy tổ, thánh mẫu và các bậc tiền nhân. Ngoài ra, họ sẽ đọc lời tri ân cũng như báo cáo thành tích đạt được trong một năm qua. 

Người địa phương cũng lần lượt khấn vái tạ ơn, đồng thời cầu mong những điều tốt đẹp nhất đến với nghề yến của địa phương trong tương lai. Mọi người mặc lễ phục thực hiện nghi thức cúng bái long trọng và dâng những món ăn ngon, tinh túy nhất của trời đất lên vị tổ của mình. Phần lễ thể hiện lòng biết ơn của dân tộc Việt Nam nói chung và những người dân Khánh Hòa nói riêng đến những người có công gây dựng nên ngành yến sào. 

Phần hội

le hoi yen sao 1
Tham dự lễ hội yến sào Khánh Hòa du khách sẽ được tham gia các chương trình thú vị, đặc biệt du khách sẽ được tận mắt thấy những tổ yến cheo leo trên các vách đá

Sau khi kết thúc phần lễ sẽ chuyển sang phần hội, tại đảo diễn ra các hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống như hát quan họ, ca múa nhạc, chèo thuyền, các chương trình giới thiệu ẩm thực yến sào,…. Các chương trình này sẽ giúp người dân nơi đây quảng bá, giới thiệu nghề nuôi và chế biến tổ yến đến gần hơn với xu khách mọi nơi. Ngoài ra, lễ hội du khách còn sẽ được biết nhiều hơn về độ nguy hiểm, những rủi ro mà người nuôi tổ yến gặp phải khi thu hoạch yến sào trên các vách đá cheo leo. 

Với mong muốn mang đến những sản phẩm chất lượng, trao đi những giá trị dinh dưỡng tốt nhất cho cộng đồng. Cùng với đó chính là tâm huyết với nghề, người dân nơi đây sẽ tiếp nối truyền thống của các bậc tiền nhân để phát triển nghề yến sào ngày càng tốt hơn. 

Qua nhiều năm tổ chức, lễ hội yến sào Khánh Hòa đã để lại ấn tượng sâu sắc với những du khách khi đến với Nha Trang. Thời gian lễ hội thường trùng với thời điểm tổ chức Festival Nha Trang, do đó thu hút được lượng khách lớn trong và ngoài nước. Chỉ cần một tour du lịch Nha Trang vào giữa năm, bạn sẽ có dịp được tham dự lễ hội đặc biệt này tại Khánh Hòa. Đặc biệt, bạn sẽ có cơ hội mua được sản phẩm tổ yến chất lượng, giá tốt đến từ thương hiệu nổi tiếng yến sào Khánh Hòa. 

 

 

Nguyễn Thị Yến Nhi


TS.BS Nguyễn Thị Yến Nhi - Trưởng bộ môn Dinh dưỡng và An toàn Thực phẩm NUH - GMG Health. Nguyên thư ký thường trực của Hội Dinh dưỡng TP.HCM Thư ký thường trực của Trung tâm Nghiên cứu Dinh dưỡng Lâm sàng (CNRC) Singapore

Your Signature

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}